Adli Belge İncelemeleri ve Sahtecilik

Sahtecilik hakkındaki konular;
El yazısı
İmza karşılaştırması
Teknik bilgiler
Nüfus cüzdanı
Mühürler
Dünya pasaportları
Türkiye Cumhuriyeti Pasaportları
Bilişim Raporları

"İnsanların belge düzenlemesi, kullanması insanlık tarihi ile eşdeğerdir. Özellikle belge unsurlarının keşfi ile bu sistematik oluşmuştur. Bu icatlar insan hayatında büyük çığırlar açmıştır. Bu sayede insanlar, kendi dönemlerindeki kazanımlarını hem başkaları ile paylaşmışlar hem de gelecek kuşaklara büyük miraslar bırakmışlardır.
Yazı, insanların devlet adını verdiği organizasyonlar teşekkül etmeye başladıktan sonra, devlet ve teba arasındaki hukuku, devletle diğer devletlerarasındaki anlaşmaları ve halkın kendi aralarındaki ilişkileri tespit etmede en önemli araç haline gelmiştir.
İnsanlar ve tüzel kişiler ile devlet, belge ile ilgili kuralları belirlemekte, belirlenen kurallar doğrultusunda iş ve işlemlerin yürütülmesini kontrol etmektedir.
Bir belgenin resmi belge/hukuki olarak adlandırılabilmesi için kurallara uygun olarak hazırlanması gerekmektedir.
Bu kurallar, insanlar devlet organizasyon tarafından belirlemektedir. Her devlet kendi kazanımları ve gelişmişlik düzeyine paralel olarak bu kuralları tespit eder. Devlet tarafından tespit edilen bu kurallara uyulması zorunludur.
Resmi belgelerin sistematiği kuralları zamana ve ihtiyaçlara göre değişmektedir. Türkler eski ve köklü devlet geleneğine sahip bir millet olarak belgecilikte de örnek olmuştur.
Türk Devletlerinde resmi belgecilik her zaman önemli ve ayrıcalıklı bir yere sahip olmuştur. Osmanlı imparatorluğu döneminde resmi yazışma işleri Nişancıbaşı adı verilen vezir rütbesinde devlet adamları tarafından yürütülmüştür. Yine hükümdar tuğra, mühür ya da işaretlerini evrak üzerinde Hunlar zamanında bile görmek mümkündür.
Ülkemizde resmi belge kurallarını belirlemek amacıyla değişik tarihlerde ihtiyaca göre düzenlemeler yapılmıştır. Bu konuda yapılan en son düzenleme Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğünce yapılan düzenlemedir.
Evrakların (Belgelerin) hukuk sistemi içinde hukuki ilişkiler kurma ve hukuki işlemler oluşturma ve bunları ispatlama açısından önemi büyüktür.
Toplumda evrakların inandırıcılık ve doğrulukları konusunda kamu güveni denilen ortak bir inanç oluşturmuştur. Sahtecilik suçlarının konusu kamu güvenliğidir. Ortak ve toplumsal yaşamın huzur ve güven içinde olağan akışı takip ederek sürmesi bu güvenin devamı ve korunması için zorunludur.
Bir evrakın gerçeğe aykırı düzenlenmesi, ya da gerçek bir evraka ekleme yapılması, ya da evrakın tamamının veya bir kısmının değiştirilmesi eylemleri suç olarak kabul edilmiş ve bu tür eylemlerin kamu güvenini ve güvenliğini sarstığı kabul edilmiştir.
Günümüzde işlenen suç tiplerine her gün bir yenisi eklenmektedir. Özellikle internet, bilişim teknolojileri ve basım materyallerindeki yeniliklere paralel olarak sahtecilik suçlarında da bir profesyonelleşme görülmektedir. Bu profesyonelliğin ibresi çift yönlüdür. Bir yanda kolluk kuvvetleri, diğer yanda ise sahtekarlar.
Son zamanlarda evraklar üzerinde değişiklik yaparak ya da sahte evrak hazırlayarak pek çok kişi ve devlet zarara uğratılmaktadır. Sadece sahte nüfus cüzdanları ile çekilen krediler yüzünden her yıl milyonlarca lira kişi ya da suç şebekelerince aklanmaktadır.
Ancak sorun sadece sahtekarların/dolandırıcıların yakalanması ile bitmemektedir. Ceza adalet sistemi içerisinde yargılanmaları devam eden kişilerin yapmış oldukları sahteciliğin boyutlarını ortaya koyabilmek için özel teknikli incelemelere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu yüzden Kriminal laboratuarlar ve bilirkişilik sistemleri hayata geçirilmiştir.
Peki bilirkişi kimdir? Nasıl bilirkişi olunur? Belge incelemesi yapabilmek için hangi fakülteyi ya da enstitüyü bitirmek gereklidir?
Maalesef bugün ülkemizde her birey bir adli belge uzmanı olarak bilirkişilik yapabilmektedir. Sıklıkla güzel sanatlar, fizik, kimya ve makine mühendislerinin belge uzmanı olarak çalışması gerektiği çeşitli camialarda dile getirilmektedir. Oysaki Selçuklu ve Osmanlı İmparatorluklarında yer alan belge inceleme konularında polis yer almaktaydı. Osmanlının son zamanlarında yer alan maddi deliller de ortaya koymuştur ki, belge inceleme işlemi polisle birlikte başlamıştır. Cumhuriyet döneminde ise 1937 yılında kurulan Polis Enstitüsü’nde uygulamalı daktiloskopi ve grafoloji dersi verilmiştir. Bundan cihetle uygulamada polis oldukça önemli bir konumdadır.
Son olarak ise belge incelemeleri konusunda ilk çalışmaları yaşan Polis Enstitüsü’nün günümüzde Polis Akademisi adı ile üniversite olması ve üniversitenin içerisinde -Adli Bilimler- adıyla bir bölüm açarak adli belge incelemeleri dersi vermesi de manidardır.
Ancak ülkemizde -gerçekten- yetişmiş insan sıkıntısı bu alanda da baş göstermektedir. Bu nedenle Adli Tıp Enstitüleri’nde de adli belge incelmeleri dersleri konulmuştur. Bu bölümleri bitiren üçüncü kişiler de belge inceleme uzmanı olabilmektedir.
Bu eser günlük hayatta sıklıkla karşılaşılan belge sahteciliğini konu edinmek için hazırlanmıştır. Meslek olarak belgelerle ilişkisi olanlar ya da olacaklar için bir ön inceleme, başvuru kitabı olması amaçlanmıştır.
Kitap on dokuz bölümden oluşmaktadır.
Birinci bölümde; Mustafa Kaygısız’ın kaleminden -Belgenin tanımı, anlamı ve geçerliliği- başlığı ile resmi ve özel belgeler arasındaki farklar, maddi sahtekarlıklar ve tasdik konusuna yer yerilmiştir.
İkinci bölümde; Mustafa Kaygısız’ın kaleminden -Belge incelemelerinin tarihçesi-ne ışık tutulmuştur. Özellikle Orta Asya Türklerine kadar dayanan bir şekilde belge incelemelerine yer verilmesi dikkat çekmektedir.
Üçüncü bölümde; Mustafa Kaygısız’ın kaleminden -Belgelerde sahtecilik bulguları ve incelemeleri- başlığıyla sahtecilik, belgeler üzerinde uygulanan sahtecilik yöntemleri ile adli grafolojinin alanlarına değinilmiştir.
Dördüncü bölümde; Mustafa Kaygısız’ın kaleminden -Kağıt- ana başlığı ile belge incelemelerinde temel kabul edilen kağıtların özellikleri, ölçüleri ve kağıt incelemesinde dikkat edilecek hususlara yer verilmiştir.
Beşinci bölümde; Mustafa Kaygısız’ın kaleminden -Mürekkep ve Kalemler- başlığı ile belge üzerine yazmaya yarayan kalem tipleri ile mürekkeplerin özellikleri ve analizine yer verilmiştir.
Altıncı bölümde; Mustafa Kaygısız’ın kaleminden -Yazılar- başlığı ile mukayese el yazılarını alınması, yazı ve imza incelemelerinde parametreler, inceleme ve kanaat oluşturma, fulaj incelemeleri ve makine yazıları gibi belge incelemeleri ve bilirkişiliğin temeline vurgu yapılmıştır.
Yedinci bölümde; Mustafa Dönmez ve Mustafa Kaygısız’ın kaleminden -imza incelemeleri- başlığı ile imza sahteciliğinin çeşitleri üzerine oldukça kıymetli bilgilere yer verilmektedir.
Sekizinci bölümde; Mustafa Dönmez’in kaleminden -Belge ve Doküman incelemelerinde Bilgisayar Yardımıyla Geliştirilen Yeni Bir Yöntem- adıyla farklı bir inceleme metodu üzerinde durulmuştur.
Dokuzuncu bölümde; Mustafa Kaygısız’ın kaleminden -Parmak basısı- incelemesi adı altında belgelere atılan parmak izlerinin özellikleri tartışılmıştır.
Onuncu bölümde; Mustafa Dönmez ve Mustafa Kaygısız’ın kaleminden -Fotoğraf incelemesi-nin temellerine yer verilmektedir.
On Birinci bölümde; Hanifi Sever’in kaleminden -Mühür, Damga ve Kaşe İncelemeleri- başlığı ile Türkiye Cumhuriyetine ait damga ve mühürlerin özellikleri tartışılmıştır.
On ikinci ve on üçüncü bölümde; Mustafa Kaygısız’ın kaleminden tahrifata uğramış belgelerin incelenmesine yer verilmiştir.
On dördüncü bölümde; Hanifi Sever ve Tomurcuk Harbigil’in kaleminden -Türkiye Cumhuriyeti Nüfus Cüzdanlarının Sahtecilik Açısından İncelenmesi- adıyla ülkemizdeki nüfus cüzdanlarının uygulama açısından sahte örneklerinin resimleriyle tartışması yapılmaktadır. Bu bölümde daha önceden hiç bilinmeyen bazı noktalara da dikkat çekilmektedir.
On beşinci bölümde; Hanifi Sever’in kaleminden -Pasaport Sahteciliği ile Mücadele- kapsamında kolluk (polis-jandarma) görevlilerinin adli kapasitelerinin geliştirilebilmesi amacıyla teknik bilgilere yer verilmektedir. Bu bilgilerle özellikle havalimanı ve yabancılar birimlerinde çalışan devlet memurları ile bilirkişiler için kıymetli bilgilere yer verilmiştir.
On altıncı bölümde; Hanifi Sever’in kaleminden -Uygulamalı Pasaport Sahteciliği Tespiti- adı altında sekin farklı ülkenin pasaport güvenlik özellikleri tartışılmıştır.
On yedinci bölümde; Tomurcuk Harbigil’in kaleminden -Türkiye Cumhuriyeti Pasaportlarının sahtecilik açısından incelenmesi- yapılmıştır. Canlı örnekleri ile dikkat çekici sahtecilik tespitleri önemli verilere sahiptir.
On sekizinci bölümde; Mustafa Kaygısız’ın kaleminden -Adli Belge İncelemelerinde Bilirkişilik- adı altında mahkemelere sunulan uygulamalı raporlara yer verilmektedir.
On dokuzuncu bölümde; Av. Ülkercan Özbey’in kaleminden -Türk Ceza Kanunu Açısından Sahtecilik Suçları- adıyla sahtecilik suçunun adli boyutuna yer verilmiştir.
Kitabın oluşturulması açısında zamanlarına zaman katamadığımız ailelerimize şükranlarımızı sunarız ve bu eserin ilgili herkese faydalı olmasını temenni ederiz."(Önsözden)

İçindekiler

    BİRİNCİ BÖLÜM-1
    BELGENİN TANIMI, ANLAMI VE GEÇERLİLİĞİ-1
    1. -GENEL BİLGİLER-1
    2. -BELGE KAVRAMI-1
    3. -HUKUKTA BELGE-5
    4. -RESMİ VE ÖZEL BELGELER-6
    5. -BELGEDE SAHTEKÂRLIK-8
    5. 1. -Resmi Belgede Maddi Sahtekârlık-8
    5. 2. -Özel Belgede Sahtekârlık-9
    5. 3. -Belgede Tasdik/İmza Tasdiki-10
    6. -İNCELEME KONUSU BELGELERİN SAKLANMASI NAKLİ-10
    7. -ELEKTRONİK DOKÜMAN-11
    7. 1. -Elektronik Dokümanların Kanıt Olabilmesi İçin Gereksinimler-12
    İKİNCİ BÖLÜM-13
    BELGE İNCELEMELERİNİN TARİHÇESİ-13
    1. -GENEL BİLGİLER-13
    2. -SAHTECİLİK SUÇLARININ CEZALANDIRILMASI-18
    ÜÇÜNCÜ BÖLÜM-21
    BELGELERDE SAHTECİLİK BULGULARI / İNCELEMELERİ-21
    1. -BELGE UNSURLARI / MATERYALLER-21
    1. 1. -Sahtecilik Genel Bilgiler-21
    1. 2. -Belgeler Üzerinde Uygulanan Sahtecilik Yöntemleri-22
    1. 2. 1. Kısmi Sahtecilik-22
    1. 2. 2. Külli Sahtecilik-23
    2. -ADLİ BELGE / GAFOLOJİ / SAHTECİLİK GENEL OLARAK ALANLARI-23
    DÖRDÜNCÜ BÖLÜM-25
    KÂĞIT-25
    1. -GENEL BİLGİLER-25
    2. -KÂĞIDIN ÖZELLİKLERİ-26
    3. -KÂĞIT ÖLÇÜLERİ-26
    4. -KÂĞIT İNCELENMESİNDE DİKKAT EDİLECEK BAZI HUSUSLAR-27
    BEŞİNCİ BÖLÜM-29
    MÜREKKEP VE KALEMLER-29
    1. -MÜREKKEP-29
    1. 1. -Mürekkeplerin Katkı Maddeleri-30
    2. -KALEMLER-30
    3. -MÜREKKEP ANALİZLERİ-32
    3. 1. -Mürekkep Yaşının Tespiti-33
    3. 2. -Mürekkep Yapısının Fiziksel İncelenmesi-33
    3. 3. Mürekkep Yapısının Kimyasal İncelenmesi-34
    3. 4. Kalem İncelenmesinde Dikkat Edilecek Bazı Hususlar-34
    3. 5. Belge / Doküman İncelemelerinde Bilgisayar Yardımıyla Geliştirilen Bir Yöntem-34
    ALTINCI BÖLÜM-35
    YAZILAR-35
    1. -EL YAZILARIN İNCELENMESİ-36
    1. 1. -Mukayese El Yazılarının Alınması-38
    1. 1. 1. Huzurda Alınan Mukayese Yazıları-38
    1. 1. 2. Samimi Mukayese Yazıları-38
    1. 1. 3. Mukayese El Yazısı ve İmza Alınması-38
    1. 1. 4. -El Yazısı Tetkiklerinde Dikkat Edilecek Bazı Hususlar-39
    1. 2. Yazı ve İmza İncelemelerinde Parametreler-41
    1. 3. İnceleme ve Kanaat Oluşturma Tablosu-43
    1. 4. Yazı ve İmza Karşılaştırması Sonucunda Oluşan Kanaat Derecesi-43
    2. -FULAJ İZİ İNCELEMELERİ-45
    3. -MAKİNE YAZILARIN İNCELENMESİ-46
    3. 1. Daktilo Yazıları-46
    3. 2. Fotokopi ile Çoğaltılan Yazılar-47
    3. 3. Yazıcıdan Alınan / Çoğaltılan Yazılar-48
    YEDİNCİ BÖLÜM-49
    İMZA İNCELENMESİ-49
    1. -İMZA İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER-49
    2. -İMZA SAHTECİLİĞİ ÇEŞİTLERİ VE İNCELENMESİ-50
    2. 1. Üstünden Kopya Usulü İle İmza Sahteciliği-50
    2. 2. Bakarak Kopya Usulü İle İmza Sahteciliği-50
    2. 3. Serbest Taklit Usulü İle İmza Sahteciliği-51
    2. 4. İmzalı Pul Nakli İle İmza Sahteciliği-51
    2. 5. Bilgisayar Ortamından Kopyalama-53
    3. -İMZA SAHTECİLİĞİNİN TESPİTİNİN HUSUSLARI-53
    3. 1 Titreklikler-53
    3. 2. Kalem Kaldırma ve Yeniden Başlama-53
    3. 3 Hat Kalınlıklarındaki Monotonluklar-53
    3. 4 Fulaj İzi, Grafit ve Karbon Kağıdı Kalıntıları-54
    3. 5 Rötuşlar-54
    3. 6 Üst Üste Çakışma-54
    SEKİZİNCİ BÖLÜM-55
    BELGE/DOKÜMAN İNCELEMELERİNDE BİLGİSAYAR YARDIMIYLA GELİŞTİRİLEN BİR YÖNTEM-55
    1. -GENEL BİLGİLER-55
    DOKUZUNCU BÖLÜM-65
    PARMAK BASISI İNCELENMESİ-65
    1. -PARMAK İZİNİN ÖZELLİKLERİ-65
    2. -PARMAK İZİ BASIMINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR-66
    3. -PARMAK İZİ MUKAYESESİ-67
    ONUNCU BÖLÜM-69
    FOTOĞRAF İNCELEMESİ-69
    1. -GENEL BİLGİLER-69
    ON BİRİNCİ BÖLÜM-71
    MÜHÜR, DAMGA VE KAŞE İNCELEMELERİ-71
    1. -MÜHÜR-71
    2. -DAMGA-71
    3. -KAŞE-72
    3. 1. Mühür, Soğuk Damga ve Kaşe İzleri-72
    3. 2. Pul-72
    4. -TÜRKİYE CUMHURİYETİ MÜHÜRLERİNİN SAHTECİLİK FAALİYETLERİ AÇISINDAN ÖZELLİKLERİ-72
    ON İKİNCİ BÖLÜM-79
    HASARLANMIŞ (TAHRİFATA UĞRAMIŞ) BELGELERİN İNCELENMESİ-79
    1. -SİLME İNCELEMESİ-79
    1. 1. -Mekanik Silme-79
    1. 2. -Kimyasal Silme-79
    1. 2. 1. Kimyasal Silme Yerlerinin Belirtilmesi-80
    2. -YANMIŞ BELGELERİN İNCELENMESİ-80
    3. -ISLANMIŞ BELGELERİN İNCELENMESİ-81
    4. -SOLMUŞ BELGELERİN İNCELENMESİ-82
    5. -YIRTILMIŞ EKSİK BELGELERİN İNCELENMESİ-82
    6. -KARALANMIŞ BELGELERİN İNCELENMESİ-82
    7. -BELGELERİN GÖNDERİLMESİ VE ELDE EDİLMESİ HUSUSLARI-83
    ON ÜÇÜNCÜ BÖLÜM-85
    BAZI İNCELENME YÖNTEMLERİ-85
    1. -TEMEL BİLGİLER-85
    1. 1. Bazı Cihaz ve Yöntemler-85
    ON DÖRDÜNCÜ BÖLÜM-87
    TÜRKİYE CUMHURİYETİ NÜFUS CÜZDANLARININ SAHTECİLİK AÇISINDAN İNCELENMESİ-87
    1. -GENEL BİLGİLER-87
    ON BEŞİNCİ BÖLÜM-99
    GÖÇ VE PASAPORT SAHTECİLİĞİ-99
    1. -GÖÇ NEDENLERİ-101
    1. 1. Ekonomik Sebepler-101
    1. 2. Sosyal Sebepler-103
    1. 3. Manevi Sebepler-104
    1. 4. Coğrafi ve Ekolojik Sebepler-104
    1. 5. Can Güvenliği-105
    2. -PASAPORTLARDA BULUNAN ÖZELLİKLER HAKKINDA GENEL BİLGİLER-107
    3. -PASAPORTLARIN MUAYENESİ-113
    4. -PASAPORT SAHTECİLİĞİNİN ÇEŞİTLERİ-115
    4. 1. Kısmen Sahte Pasaportlar-116
    4. 1. 1. Pasaportun Dış Kapağı-117
    4. 1. 2. Kimlik Bilgileri-117
    4. 1. 3. Pasaportta Bulunan Fotoğraf-118
    4. 1. 4. Lamineler-121
    4. 1. 5. Mühür İzleri-122
    4. 1. 6. Pasaport Sayfaları-124
    4. 1. 7. Pasaportlardaki Seri Numaraları-124
    4. 1. 8. Hudut Kapılarında Vurulan Giriş Çıkış Mühür İzleri-125
    4. 1. 9. Vizeler-126
    4. 2. Külliyen Sahte Pasaportlar-126
    4. 3. Fantazi Pasaportlar-127
    ON ALTINCI BÖLÜM-129
    UYGULAMALI PASAPORT SAHTECİLİĞİ TESPİTİ-129
    1. -SAHTE PASAPORT ÖRNEKLERİ-129
    1. 1. Almanya Federal Cumhuriyetinin Pasaport ve Kimlik Kartı-129
    1. 2. Belçika Pasaportu-133
    1. 3. Bulgaristan Pasaportu-137
    1. 4. Fransa Pasaportu ve Schengen Vizesi-139
    1. 5. Birleşik Krallık (İngiltere) ve Kuzey İrlanda Pasaportu-142
    1. 6. Çek Cumhuriyeti Pasaportları-146
    1. 7. İspanya Pasaportu-148
    1. 8. İran İslam Cumhuriyeti Pasaportu-149
    ON YEDİNCİ BÖLÜM-153
    TÜRKİYE CUMHURİYETİ PASAPORTLARI VE SIKLIKLA KARŞILAŞILAN SAHTECİLİK ÖRNEKLERİNİN İNCELENMESİ-153
    1. -GENEL BİLGİLER-153
    ON SEKİZİNCİ BÖLÜM-167
    ADLİ BELGE İNCELEMELERİNDE BİLİRKİŞİLİK UYGULAMA ÖRNEKLERİ-167
    BİLİRKİŞİ RAPORU 1-167
    BİLİRKİŞİ RAPORU 2-170
    BİLİRKİŞİ RAPORU 3-173
    BİLİRKİŞİ RAPORU 4-178
    BİLİRKİŞİ RAPORU 5-181
    BİLİRKİŞİ RAPORU 6-184
    BİLİRKİŞİ RAPORU 7-186
    ON DOKUZUNCU BÖLÜM-191
    TÜRK CEZA KANUNU AÇISINDAN SAHTECİLİK SUÇU-191
    1. -GENEL BİLGİLER-191
    MEVZUAT-201
    KAYNAKLAR-217