Devlet, Birey ve Özgürlük

"Ulusalüstü İnsan Haklan Hukukuna Giriş" başlıklı kitabımızın 6. basısı 2007 yılında yapılmıştı. Anılan kitabın basısı tükenince güncelleştirilip genişletilerek yeni basısını yapma gereği ortaya çıktı. O kitapta Birinci Başlık altında hak düşüncesinin tarihsel evrimi irdelenmekteydi. Bir tarihsel artalan bilgisi vermek amacıyla özlü biçimde ele alman konular ayrıntılandırılınca, ve daha önemlisi bakış açısı daha geniş tutulunca, çalışmanın içeriğinde de önemli değişiklikler ve eklemeler yapıldı. Elinizde bulunan "Devlet, Birey ve Özgürlük" başlıklı çalışma böyle oluştu.
Daha geniş açıdan ve kapsamlı olarak konuların yeniden yazılması, daha önce kısaca değinilen çeşitli sorunsallara işaret edilmesi ve değerlendirilmesi olanağını getirdi. Başka deyişle, bu çalışmada "birey haklan" meselesi artık "tek başına" kitaba asıl rengini veren yahut kitap içinde ağırlığını koyan unsur olmaktan çıktı. Yönetim biçimleri, egemenlik ilişkileri, doğal yaşam ve sosyal sözleşme varsayımları gibi değişik konularda üretilen çeşitli görüşler, bu görüşlerin ardında yatan maddi, toplumsal, ekonomik ilişkiler ve oluşumlar, değerlerdeki dönüşüm gibi konular, zamanın elverdiği ölçüde, bu çalışmada işlendi. Hak bildirileri ve bazı anayasal belgeler daha önce ele alınmıştı. Hem mevcutlar yeniden işlendi hem de yeni belgelere yer verildi. Okur, sanıyorum bu çalışmada yer yer ulusal kamu hukuku doktrininde pek değinilmemiş yahut kısa geçiştirilmiş belgelere de rastlayabilecektir.
Sonuç, "Devlet, Birey ve Özgürlük" başlığının uygun olacağını düşündüğüm bu çalışmadır. Antik Yunandan başlayıp II. Dünya Savaşının sonuna varan bir zaman diliminde felsefi, siyasi ve hukuki düşüncenin evrimi ile bunun pozitif hukuktaki yansımasına ilişkin olarak, okurun derli-toplu şekilde bir "olgusasal art alan-düşünce-eylem-düzenleme" serüvenini izleyebileceğini umut ediyorum. İnsanlık tarihi bütünü bakımından pek uzun olmayan ve fakat somut insan algısı içinde kayda değer bir süreye karşılık gelen bu sürecin içerdiği insanlık öyküsü, elbette her bir noktadan zenginleştirilmeye son derece açıktır; yazılan her şey eksikli olmaya mahkumdur. Böyle olsa da ve dahası yazarı kendi kapasitesinin sınırlarının farkında bir kamu hukukçusu olsa da, bu kitaptaki öyküyü biraz daha geliştirme olanağı bulabilmeyi umut etmektedir." (Önsözden).

İçindekiler

PROF. DR. MEHMET SEMİH GEMALMAZ I
DEVLET, BİREY VE ÖZGÜRLÜK I
BÖLÜM 1: BATI DÜŞÜNCESİNDE DEVLET, BİREY VE ÖZGÜRLÜK ANLAYIŞININ EVRİMİ
I - ANTİK YUNAN EVRESİNDEN AYDINLANMA EVRESİNE
A- Eski Yunan ve Roma Uygarlığında Hak Anlayışı
1-) Platon’dan Stoacı Okula
a-) Platon
i-) Yönetim biçimleri ve özellikleri
ii-) Yasa yapma ve yasanın niteliği
iii-) Devlet-birey arasında sözleşme
iv-) Söylenceleri sorgulamak
v-) Kölelik
vi-) Aile kurumu ve kadın
b-) Aristoteles
i-) Yönetim biçimlerİ
ii-) Devletin varlık sebebi
iii-) Egemenlik ilişkileri ve yöneticiler
iv-) Evrensel yasa ve adalet
v-) Egemenlik ilişkileri ve kölelik
vi-) Kadına bakış
c-) Sophokles
d-) Perikles ve Epikür
e-) Stoacılık
2-) Roma Devleti ve Hak Anlayışı
a-) Cicero
b-) Seneca
c-) Epictetus ve Marcus Aurelius
d-) Evrensel hukuk, insan yapımı hukuk, kölelik ve kadın
B- Orta Çağ ve İnsan Hakları
1-) Orta Çağın Genel Özellikleri ve İnsan Hakları Anlayışının Evriminde Yeri
a-) Orta Çağda Olgusal ve Düşünsel Dönüşüm
b-) Magna Carta (1215): Niteliği ve Kapsamı
2-) Köylü Ayaklanmaları
a-) Flaman Köylü Ayaklanması (1323-1328)
b-) İngiliz Köylü Ayaklanması (1381) ve Ayaklanan Köylülerin Dilekçesi (1549)
c-) Alman Köylülerinin Ayaklanması (1525)
i-) Alman köylü ayaklanmasının art alanı
ii-) Alman Köylülerinin Talepleri (On-iki Madde) (1525)
iii-) Luther’in tepkisi: “Schaweben Köylülüğünün On-iki Maddesi Hakkında Barış için Muhtıra” (Mayıs 1525)
iv-) Luther’in tepkisi: “Cani ve Yağmacı Köylü Sürülerine Karşı” risale (1525)
II - YENİÇAĞ: BURJUVA DEVRİMİ VE MODERN İNSAN HAKLARI ÖĞRETİSİNİN BELİRİŞİ
A- Olgular ve Düşünce Açısından Yeni Çağ
1-) Rönesans, Hümanizm ve Reform: Aklın ve Bireyin Yükselişi
a-) Reform Süreci ve Etkileri
i-) Augsburg Dinsel Barışı (1555)
ii-) Nantes Fermanı (1598) ve Nantes Fermanının geri alınması (1685)
b-) Rönesans ve Etkileri
2-) Ütopyacılar
a-) Roterdamlı Erasmus
b-) Thomas More
c-) Tommasa Campanella
3-) İspanyol Düşünürleri: Vitoria ve Suarez
4-) Hugo Grotius
5-) Thomas Hobbes
6-) John Locke
a-) Doğa durumu ve bu halde insanın hakları
b-) Mülkiyet
c-) Uygar/siyasal toplum/devlet ve buna geçiş ve sözleşme
d-) İktidarın bölüşümü, kullanımı ve sınırı
e-) Hoşgörü
7-) Montesquieu ve Voltaire
a-) Montesquieu
b-) Voltaire
8-) J. J. Rousseau
a-) Doğa durumu, mülkiyet ve eşitlik
b-) Toplum sözleşmesi
c-) Yönetim biçimleri
d-) Laiklik ve hoşgörü
e-) Eğitim üzerine
8-) Thomas Paine
B- Düşünce ve Eylemin, Hukuksal-Siyasal Alanda Yansımaları
1-) İngiltere’de 17. ve 18. Yüzyıl Belgelerinden Örnekler
a-) Kral James I’in 1603 ve 1609 yıllarında Parlamentoda yaptığı konuşma
b-) Haklar Dilekçesi (1628)
c-) Kral Charles I’in yargılanıp ölüm cezasına mahkum ve infaz edilmesi (1649)
d-) Habeas Corpus Act (1679)
e-) Haklar Bildirisi (1689)
f-) İhanet Suçu Yargılaması Yasası (1696)
g-) Act of Settlement (1701)
2-) Amerika’da Öncü Nitelikli 18. Yüzyıl Belgeleri
a-) Haklar Bildirisi (1765)
b-) Virginia Haklar Bildirisi (1776)
c-) Mecklenburg Bağımsızlık Bildirisi (1775) ve Amerikan Bağımsızlık Bildirisi (1776)
d-) Pennsylvania Anayasası (1776) ve Massachusetts Anayasası (1780)
e-) ABD Anayasası (1787)
i-) Anayasanın kabul edilmesi
ii-) 1787 Anayasasında devletin organları ve erkler ayrılığı
iii-) ABD Yüksek Mahkemesinin anayasaya uygunluk denetimi yolunu açması
iv-) 1787 Anayasasında bireysel haklar hiç mi yoktu?
v-) 1787 Anayasasında uluslararası andlaşmalar da ülkenin üstün hukukuna dahildir
vi-) 1787 Anayasasına haklar listesinin eklenmesi (1791)
3-) Kıta Avrupa’sında Öncü Belgeler
a-) İsveç Birlik ve Güvenlik Yasası (1789)
b-) Polonya Anayasası (1791)
c-) Prusya Genel Kodu (1791)
d-) Fransa’da 18. Yüzyıl Belgelerinden Örnekler
i-) Paris Parlamentosunun 03/05/1788 tarihli Bildirisi
ii-) Feodal Sistemin İlgası Kararnamesi (1789)
iii-) İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi (1789)
iv-) “İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi” (1789) ile “Kadının ve Kadın Yurttaşın Hakları Bildirisi”nin (1791) karşılaştırılması
v-) Fransa Anayasaları (1791 ve 1793)
4-) 19. Yüzyıl Erken Dönem Anayasaları
a-) İspanya/Cadiz Anayasası (1812)
b-) Norveç Anayasası (1814) ve Hollanda Anayasası (1815)
c-) Belçika Anayasası (1831)
d-) Prusya Anayasası (1851)
C- Burjuvazinin Hakları - İnsan Hakları 
1-) Hakların Temeli Olarak Mülkiyet Hakkı
2-) Burjuva Sınıfı İçin Geçerli Haklar: Seçme Hakkı – Mülkiyet İlişkisi
3-) Cinsiyet Ayrımcı ya da Erkek Egemen Anlayışı Yansıtan Haklar
4-) Belli Toplumsal Kesimlerin Dışlanması
5-) Hakların Evrenselliği Temasının ya da Yanılsamasının Üretilmesi
6-) Ara Sonuç: Kazanımların Anlamı
D- Hak Bildirileri - Anayasalar: Etkileşim ve Dönüştürme
1-) Osmanlı Belgelerinde Bu Sürecin Saptanması
2-) Mülkiyet, Cinsiyet ve Yaş Unsurları Bakımından Osmanlı ve Cumhuriyet Seçim Mevzuatı
a-) Osmanlı dönemi mevzuatı
b-) Osmanlı ve Cumhuriyet döneminde mahalli seçimler: Belediye seçimleri mevzuatı
c-) Cumhuriyet döneminde mahalli seçimler: Köy muhtar ve ihtiyar heyeti seçimleri mevzuatı
d-) Şehir ve kasabalarda mahalle muhtar ve ihtiyar heyeti seçimleri mevzuatı
e-) İl Genel Meclisi seçimleri mevzuatı
f-) Cumhuriyet döneminde genel seçimler: milletvekili seçimi mevzuatı
i-) Milletvekili seçme yaşı meselesi
ii-) Milletvekili seçilme yaşı meselesi
iii-) TBMM’de kadın temsilci sayısı ve yüzdeleri
III - SANAYİ DEVRİMİNDEN 20. YÜZYILIN BAŞINA: İŞÇİ SINIFININ VE İKİNCİ KUŞAK HAKLARIN YÜKSELİŞİ VE ANAYASALAR
A- Sanayi Devrimi, İşçi Sınıfının ve İstemlerinin Belirginleşmesi
1-) Sanayi Devrimi ve Sosyal, Siyasal ve Hukuksal Yansıması
2-) Robert Owen: “Britanya’nın İşveren Fabrikatörlerine Mektup” (1818)
3-) Sanayi devrimi döneminde İngiltere’de çalışma şartları, çocuk istihdamı
a-) Fabrikalarda çalışma şartları ve çocukların çalıştırılması (Çocuk Çalıştırma Komite Raporu, 1832)
b-) Fabrika Yasaları (1802, 1833 ve 1844): çocuk istihdamı, asgari çalışma yaşı ve çalışma süresi dahil, genel olarak çalışma koşulları
i-) 1802 tarihli ilk Fabrika Yasası
ii-) 1833 tarihli Fabrika Yasası
iii-) 1844 tarihli Fabrika Yasası
c-) Madenlerde çalışma şartları ve çocukların çalıştırılması (Madenlerde Kadın ve Çocuk Çalıştırma Komisyon Raporu, 1842)
d-) Kömür Madenleri Yasası (1842): çocuk istihdamı, asgari çalışma yaşı ve çalışma süresi
4-) İngiltere’de işçi taleplerinin siyasal taleplere evrilmesi ve düzenlemeler
a-) Reform Kanunu (1832)
b-) Halkın Bildirisi/Dilekçesi (1838)
5-) Fransa’da Geçici Hükümetin Çıkardığı İşçi Kararnamesi (1848)
B- 1848 Devrimi, Anayasacılık Devinimi ve Sosyal Hakların Anayasallaşması
1-) 1848 Fransa Anayasası
2-) 1848 Frankfurt/(Alman) Anayasası
a-) Devletin yapılandırılması
b-) Haklar ve özgürlükler
c-) 1848 Anayasasının akıbeti
3-) 1848 İsviçre Anayasası
a-) Devletin organları
b-) Anayasanın değiştirilmesi (1848, 1874 ve 1891 düzenlemeleri karşılaştırmalı olarak)
c-) Haklar ve özgürlükler
4-) 1848 İtalya Anayasası
C- 1848 Devrimi Sonrasında Ulusal ve Uluslararası Düzlemde Siyasal ve Hukuksal Gelişmeler
1-) Genel tespitler
2-) 1871 Alman İmparatorluk Anayasası
3-) 1874 İsviçre Anayasası
IV - LATİN AMERİKA’DAKİ GELİŞMELER
A- Sömürgeleştirme Olgusunun Belirleyiciliği ve Pan-Amerikanizm
1-) Sömürgeleştirme Olgusunun Belirleyiciliği
2-) Pan-Amerikanizmin Erken Evreleri
B- Latin Amerika 19. Yüzyıl Anayasacılığı ve Yasalar
1-) 19. Yüzyıl Latin Amerika Anayasacılığının Genel Özellikleri
2-) 19. Yüzyıl Latin Amerika Anayasalarından Örnekler
a-) 1826 Bolivya Anayasası
b-) 1833 Şili Anayasası
c-) 1853 Arjantin Anayasası
d-) 1857 Meksika Anayasası
3-) 19. Yüzyıl Latin Amerikasında Yasa Çıkarma Etkinliklerinden Örnekler
V – 20. YÜZYIL ANAYASACILIĞINDA BAŞLICA UNSURLAR
A- 20. Yüzyılın Başında İkinci Kuşak Hakları Kurumsallaştıran Anayasalar
1-) 1917 Meksika Anayasası ve Etkileri
a-) Devletin yapılandırılması
b-) Klasik haklar
c-) Ekonomik ve sosyal haklar
d-) Laik Anayasa
e-) 1917 Meksika Anayasasının etkileri
2-) 1919 Weimar Anayasası ve Etkileri
a-) Devletin organları ve erkin bölüşümü
b-) Laik devlet ve dini özgürlükler
c-) Eşitlik ilkesi ve görünümleri
d-) Klasik haklar
e-) Ekonomik, sosyal ve kültürel haklar
f-) Evrensel asgari sosyal hakları güvence altına almaya yönelik uluslararası belge hazırlanması için girişimde bulunma taahhüdü
g-) 1919 Weimar Anayasasının etkileri
3-) 1920 Estonya Anayasası
B- 20. Yüzyıl Liberal Burjuva Anayasalarında Ortak Özellikler
1-) Haklar Listesinin Yeri ve Kapsamı
2-) Hakların Kayıtlanması ve Olağan-Olağanüstü Rejim İkiciliğinin Benimsenmesi
3-) Anayasanın Üstünlüğü - Bağlayıcılığı İlkesi ve Güçler Ayrılığı ile Yargısal Denetim
C- Anayasaların Görünmeyen Arka Yüzü: Ordunun Rolü ve Darbeler




BÖLÜM 2: MARXİST/SOSYALİST ÖĞRETİ, İNSAN HAKLARI VE ULUSAL HUKUKTA TEMEL DÜZENLEMELER
I - MARXİST İNSAN HAKLARI ANLAYIŞININ KURAMSAL TEMELLERİ
II - MARXİST/SOSYALİST HUKUK ÖĞRETİSİNDE İNSAN HAKLARI
A- Sosyalist Hukuk Öğretisinin İnsan Haklarını Temellendirmesi
B- Bir Karşılaştırma Denemesi: Sosyalist ve Burjuva İnsan Hakları Anlayışları
1-) Hakların Kökeni ve Kaynağı
2-) Bildiriler ile İleri Sürülen Savın Niteliği
3-) Eşitlik Savındaki Yanılsama ve Hakların Sunuluş Biçemi
4-) Haklar - Ödevler Bütünselliği
5-) İlkede Bütünleşme, Yöntemde Ayrılma
III - SOSYALİST DEVLET DENEYİMİ: 20. YÜZYILIN İLK YARISINDA SSCB
A- Rusya’daki Gelişmeler ve Rusya Anayasası (1906)
1-) Rusya’nın Batılılaşması
a-) 17. Yüzyılın Sonundan 19. Yüzyılın İlk Yarısına
b-) 19. Yüzyılın İkinci Yarısı: Serfliğin Kaldırılması (1861)
c-) Çar Alexander III ve Nikola II: Reformlardan geri dönüş, işçi grevleri ve şiddet yoluyla bastırılması
d-) 1906 Anayasasına doğru: Ekim 1905 fermanı ve Aralık 1905 Duma için seçim kanunu
2-) Rusya İmparatorluk Anayasası (1906)
a-) Devletin temel organları ve birbirleriyle ilişkileri
b-) Rus tebaasının hakları ve ödevleri
3-) 1906 -1917 arasındaki gelişmeler
B- 1917 Sosyalist Devrimi ve Devrim Sonrası Bildirileri
1-) Barış Üzerine Sovyetler İkinci Kongresi Kararnamesi (1917)
2-) Rusya Halklarının Hakları Bildirisi (1917)
3-) Emekçi ve Sömürülen Halkın Hakları Bildirisi (1918)
C- 1918 ve 1924 Anayasaları ve Diğer Temel Yasalar
1-) Rus Sosyalist Federal Sovyet Cumhuriyeti Anayasası (1918)
2-) SSCB Anayasası (1924)
3-) Diğer Yasalar ve Kurumsallaşma
D-) SSCB Anayasası (1936)
IV - 1949-1989 DÖNEMİNDE SOSYALİST DEVLET ANAYASALARI VE GELİŞMELER
A- Sosyalist Devletler Anayasaları
1-) Avrupa’daki Sosyalist Devletler Anayasalarından Örnekler
a-) 1949 ve 1972 Macaristan Anayasaları
b-) 1948 ve 1960 Çekoslovakya Anayasaları
c-) 1947 ve 1971 Bulgaristan Anayasaları
2-) SSCB Anayasası (1977) ve 1988-1990 Evresi Değişiklikleri
a-) 1977 SSCB Anayasasının Hazırlanması ve Kapsamı
b-) 1977 Anayasasında Yapılan Değişiklikler (1988-1990)
3-) Asya ve Amerika’daki Sosyalist Devletler Anayasalarından Örnekler
a-) 1978 Çin Anayasası
b-) 1976 Küba Anayasası
c-) 1986 Nikaragua Anayasası
B- Sosyalist Devletlerin Anayasalarında Temel Özellikler
1-) SSCB Anayasaları, Halk Cumhuriyetleri Anayasalarına Model Olmuştur
2-) Haklar Listesi ve Haklar - Ödevler Bütünselliği
3-) Hakların Kullanımının Genel Çerçevesi ve Anayasal Hakların Korunmasına Farklı Yaklaşım
4-) Tek - Partili Siyasal Modelin Kurumsallaştırılması, Savunulması ve İnsan Hakları
V – SOSYALİZMDEN LİBERALİZME GEÇİŞ: AVRUPA’DA 1990-1993 DÖNEMİ ANAYASALARI
A- Balkanlar ve Orta Avrupa’da Yeni Anayasalar
1-) Bulgaristan Cumhuriyeti Anayasası (1991)
2-) Romanya Cumhuriyeti Anayasası (1991)
3-) Hırvatistan Cumhuriyeti Anayasası (1990)
4-) Çek Cumhuriyeti Anayasası (1992) ve Slovak Cumhuriyeti Anayasası (1992)
a-) Çek Cumhuriyeti Anayasası (1992)
b-) Slovak Cumhuriyeti Anayasası (1992)
5-) Macaristan Cumhuriyeti Anayasası (1990)
6-) Polonya Cumhuriyeti Anayasası (1992)
B- Doğu Avrupa’da Yeni Anayasalar
1-) Estonya Cumhuriyeti Anayasası (1992)
2-) Rusya Federasyonu Anayasası (1993)
C- Avrupa’daki Yeni Anayasalarda Anayasa Uygunluk Denetimi ve Siyasi Parti Kapatma
1-) Anayasa Mahkemesinin Kompozisyonu, Yetkileri ve Anayasaya Uygunluk Denetimi
2-) Siyasi Parti Kapatma
BÖLÜM 3: GELENEKSEL KÜLTÜR ÇEVRELERİNDE İNSAN HAKLARI ANLAYIŞI VE KURUMSALLAŞMASI
I - GELENEKSEL KÜLTÜR ÇEVRELERİNİN İNSAN HAKLARI ANLAYIŞI BAKIMINDAN ORTAK PAYDALARI
II - ASYA’DAKİ BAŞLICA KÜLTÜR ÇEVRELERİNDE İNSAN HAKLARI ANLAYIŞI
A- Çin Kültür Çevresi
1-) Feodalite ve İmparatorluk Dönemlerinde Hukuksal-Siyasal Sistem
2-) Konfüçyüs’ten Wang An-şı’ye (İ.Ö 500’lerden-İ.S. 11. Yüzyıla) Geleneksel Çin Düşüncesinde Evrilme
a-) Konfüçyüs (İ. Ö. 551-479)
b-) Mensiyüs (İ. Ö. 372-289)
c-) Yönetme Erkinin Temeli ve Çerçevesine İlişkin Genel Değerlendirme
3-) Çin’in Batıya Açılması
4-) 20. Yüzyılın İlk Yarısında Çin’de Anayasacılık Hareketi
a-) Anayasa İlkeleri (1908)
b-) Çin Geçici Anayasası (1912)
c-) Çin Geçici Anayasası (1931)
d-) Çin Cumhuriyeti Anayasası (1947)
B- Japon Kültür Çevresi
1-) Geleneksel Japon Kültüründe Hakkın Temellendirilişi
2-) 1889 Japonya Anayasası ve Taisho Demokrasisi (1912-1926)
a-) Meiji Restorasyonu ve Japonya Anayasası (1889)
b-) Taisho Demokrasisi
C- Hint Kültür Çevresi
1-) Eski Hint Uygarlığı, Hinduizm Öğretisi, Kast Sistemi ve İnsan Hakları
2-) Buda Öğretisi
3-) 20. Yüzyılın İlk Yarısında Gelişmeler
III - İSLAM ÖĞRETİ VE UYGULAMASINDA İNSAN HAKLARI ANLAYIŞI
A- İslam’ın İnsan Hakları Anlayışı ve Modern İnsan Hakları Öğretisi ile Bütünleştiği Görüşü
1-) İslami Kaynaklardaki İlkelerin ve Hakların Saptanması ve Modern Belgelerdekilerle Karşılaştırılması
2-) Genel Değerlendirme
B- İslam’ın İnsan Hakları Anlayışının Modern İnsan Hakları Öğretisi ile Bütünleşmediği Görüşü
1-) Eşitliksizci ve Ayrımcı Temellendirme
2-) Eşitliksizci, Ayrımcı ve Baskıcı Uygulama
3-) İslam Dünyası Devletlerinde Anayasalar ve Uygulama
IV - AFRİKA KÜLTÜR ÇEVRESİNDE İNSAN HAKLARI ANLAYIŞI
A- Bireyin Temellendirilişi ve Siyasal Sistemin Ana Özellikleri
B- Geleneksel Afrika Kültüründe ve Hukukunda İnsan Hakları
C- Sömürgecilik Evresinden 20. Yüzyıla
D- Afrika Devletlerinde Anayasalar

BÖLÜM 4: 20. YÜZYILIN İLK YARISINDA BÖLGESEL VE ULUSLARARASI DÜZLEMDE GELİŞMELER
I - BÖLGESEL DÜZEYDE ÖRGÜTLENME SÜRECİ VE İNSAN HAKLARI
A- Latin Amerika’da Bölgesel Örgütlenme
B- Orta Amerika Adalet Divanı (1907)
II - ULUSLARARASI HUKUKTA BİREYİN BELİRMESİ VE MİLLETLER CEMİYETİ (1920)
A- Uluslararası Hukukta Birey
B- Milletler Cemiyeti (1920) ve Kellog Paktı (1928)
1-) Milletler Cemiyeti Misakı ve Türkiye’nin Milletler Cemiyeti Misakı’na Katılması
2-) “Uluslararası Daimi Adalet Divanı”, “Divan Statüsü”, Statüde Değişiklikler ve Türkiye’nin Divan Statüsü Protokolüne Katılması
3-) “Kellogg Paktı” (1928) ve Türkiye’nin buna Katılması
C- Uzmanlık Birimlerinin Katkıları ve “Uluslararası İnsan Hakları Bildirisi” (1929)
III - BAZI SPESİFİK HAKLAR BAĞLAMINDA GELİŞMELER
A- Azınlıkların Korunması
1-) Azınlıkların Korunmasına İlişkin Başlıca Andlaşmalar (Westphalia Andlaşmalarından Milletler Cemiyetine)
2-) 24/07/1923 Tarihinde İmzalanan “Lozan Andlaşması”nda Azınlıkların Korunması Hükümleri
3-) Azınlıkların Korunmasının Kapsamı
B- Kölelik ve Kaldırılmasına Yönelik Girişimler
1-) Kölelik ve Köle Ticareti Olgusu
a-) Yeni Dünyada kölelik: kapsamı ve kurumsallaştırılması
i-) Şeker ve kahve üretimi alanlarında emek gücü gereksinimi ve kitlesel köleleştirme
ii-) Yeni Dünyaya getirilen köleler ve demografik dönüşüm
iii-) Kölelere ilişkin yasalar
iv-) ABD’de kölelik
v-) Köleliğe karşı ayaklanmalar
b-) Ulusal Düzlemde Köleliğin Kaldırılmasına Yönelik Girişimler
c-) Osmanlı Devletinde Kölelik-Köle Ticareti ve Köleliğin Kaldırılması
i-) Osmanlı Devletinde kölelik kurumu
ii-) Osmanlı Devletinde köleliğin kaldırılmasına yönelik düzenlemeler
2-) Kölelik ve Köle Ticareti Olgusuna Yaklaşımlardan Örnekler
a-) Kölelik kurumunu meşrulaştıran düşünürler ve görüşler
b-) Kölelik kurumunun meşru olmadığını savunan düşünürler ve görüşler
3-) 19. Yüzyılda Uluslararası Andlaşmalarla Köleliğin Kaldırılması Girişimleri
C- Yaşam Hakkı-Ölüm Cezası Sorunu
1-) Ölüm Cezası Sorununa Yaklaşımdan Örnekler
2-) Ulusal Düzenlemelerde Yaşam Hakkı ve Ölüm Cezası
3-) Sosyalist Devlet Modeli Örneği Olarak SSCB’de (1917-1989) ve ardılı Rusya Federasyonunda (1996-2003) Ölüm Cezası Sorunu
4-) Ulusalüstü Belgelerde Yaşam Hakkının Tanınması ve Ölüm Cezasının Yasaklanması
a-) Uluslararası ve Bölgesel Düzlemde Genel Nitelikli Belgelerde Yaşam Hakkı
b-) Uluslararası ve Bölgesel Düzlemde Ölüm Cezasının Kaldırılmasına Özgülenen Belgeler