Deniz Ticareti Hukuku

İÇİNDEKİLER








Önsöz III

İçindekiler V

Kısaltmalar XXXI

Yararlanılan Eserler XXXV











BİRİNCİ KISIM





GEMİ








§ 1- GEMİ.................................................................................................... 3
I. KAVRAM.............................................................................................. 3
1. Genel Olarak 3
2. Deniz Ticareti Hukuku Mevzuatı’nda Gemi 8
a. Gemi ile İlgili Tarifler 8
b. Gemiden Başka Cisimler ile İlgili Düzenlemeler 12
II. GEMİ TÜRLERİ.................................................................................. 15
1. Genel Olarak..................................................................................... 15
2. Deniz Gemileri - İç Su Gemileri 15
3. Ticaret Gemileri - Ticarî Olmayan Gemiler 18
a. Donanmaya Bağlı Harb Gemileri ve Yardımcı Gemiler 22
b. Münhasıran Bir Kamu Hizmetine Tahsis Edilmiş Devlet
Gemileri ile Diğer Kamu Tüzel Kişilerine Ait Gemiler 25
c. Münhasıran Gezinti, Spor, Eğitim, Öğretim ve İlim
Gayelerine Tahsis Edilmiş Olan Gemiler 26
III. GEMİNİN HUKUKÎ NİTELİĞİ 26
IV. GEMİLERDE MÜTEMMİM CÜZ ve TEFERRUAT 28
1. Genel Olarak 28
2. Geminin Aslî Unsurları 28
3. Geminin Mütemmim Cüzleri 29
a. Kavram Olarak Mütemmim Cüz 29
aa. Asıl ile Maddî/Fizikî Bağlantı 29
bb. Asıl ile Ekonomik/Fonksiyonel Bağlantı 30
cc. Asıl ile Devamlı Bağlantı 31
dd. Mahallî Örfe (Yerel Adetlere) Uygunluk 31
b. Hukukî Niteliği 32
c. Gemilerde Mütemmim Cüz 34
4. Geminin Teferruatı 39
a. Kavram Olarak Teferruat 39
aa. Asıl ile Maddî/Fizikî Bağlantı 40
bb. Asıl ile Ekonomik/Fonksiyonel Bağlantı 41
cc. Asıl Şeye Tahsis 41
dd. Devamlılık 41
ee. Malikin İradesi/Yerel Adetler 42
b. Hukukî Niteliği 42
c. Gemilerde Teferruat 43
5. Geminin Diğer Unsurları (Tüketim/Sarf Malzemeleri) 46
V. GEMİLİK VASFI – NE ZAMAN BAŞLAR NE ZAMAN
SONA ERER 46
1. Gemi Vasfının İktisabı 46
2. Gemi Vasfının Kaybı 48
a. Kurtarılamayacak Şekilde Batmış Gemi 48
b. Tamir Kabûl Etmez Gemi 50
c. Denizde Hareketi Gerektirmeyen Bir Amaca Devamlı
Olarak Tahsis Edilmiş Gemi 51
§ 2 - TİCARET KANUNU’nun HÜKÜMLERİ AÇISINDAN
GEMİ................................................................................................... 53
I. TEKNE BİÇİMİNDE OLMASI 55
1. Genel Olarak 55
2. Mevzuat Hükümleri 63
a. Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun 63
b. Deniz İş Kanunu 64
c. Denizde Çatışmayı Önleme Tüzüğü 65
d. Ticaret Gemilerinin Yükleme Sınırı Tüzüğü 67
e. Ticaret Gemilerinin Teknik Durumları Hakkında Tüzük 67
f. Gezi Tekneleri Yönetmeliği 68
g. Gemi Adamları Yönetmeliği 68
3. Anglo - Saxon Hukuku’nda Tekne Unsuru 69
4. Uluslararası Konvansiyonlarda Tekne Unsuru 75
a. Konişmentolara İlişkin Bazı Kuralların Birleştirilmesi
Hakkında Milletlerarası Konvansiyon 75
b. Deniz Alacaklarına Karşı Sorumluluğun Sınırlandırılması
Hakkında Konvansiyon 76
c. Gemilerden Gelen Kirlenmenin Önlenmesi Hakkında
Uluslararası Konvansiyon 76
d. Denizde Seyir Güvenliğine Karşı Hukuka Aykırı Davranışların
Önlenmesi Hakkında Uluslararası Konvansiyon (“Roma
Konvansiyonu”) 76
e. Denizdeki Çatışmalarda Zararın Tayini için Kurallar (1988)
(“Lisbon Rules”) 76
f. Denizde Çatışmayı Önlemek İçin Uluslararası Kurallar
Hakkında Konvansiyon 77
5. Petrol Plâtformları 77
a. Genel Olarak 77
b. Anglo-Saxon Hukuku’ndaki Düzenlemeler 78
c. Uluslararası Konvansiyonlardaki Hükümler 80
aa. Konişmentolara İlişkin Bazı Kuralların Birleştirilmesi
Hakkında Milletlerarası Konvansiyon 81
bb. Açık Denizlerde Akaryakıt Kirliliği Kazalarında
Müdahaleye İlişkin Uluslararası Konvansiyon 81
cc. Deniz Alacakları İçin Sorumluluğun Sınırlandırılması
Hakkında Uluslararası Konvansiyon 81
dd. Gemilerden Gelen Kirlenmenin Önlenmesi Hakkında
Uluslararası Konvansiyon 82
ee. Denizdeki Çatışmalarda Zararın Tayini için Kurallar (1988)
(“Lisbon Rules”) 82
ff. Denizde Seyir Güvenliğine Karşı Hukuka Aykırı
Davranışların Önlenmesi Hakkında Uluslararası
Konvansiyon (“Roma Konvansiyonu”) 82
gg. Kurtarma Hakkında Uluslararası Konvansiyon, 1989 83
II. DENİZDE HAREKET YETENEĞİNE SAHİP OLMASI 84
1. Genel Olarak 84
2. Mevzuat Hükümleri 86
a. Ticaret Kanunu 87
b. Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun 88
c. Deniz İş Kanunu 89
d. Su Ürünleri Kanunu 89
e. Tehlikeli Eşyanın Ticaret Gemileriyle Taşınması Hakkında
Tüzük 89
f. Gemilerin Teknik Yönetmeliği 89
g. Tehlikeli Eşyanın Ticaret Gemileriyle Taşınması Hakkında
Tüzük 89
h. Gemi Adamları Yönetmeliği 90
ı. Türk Bayraklı Gemilerde Bayrak Devleti Adına Hareket
Edecek Kuruluşların Seçimi ve Yetkilendirilmesine Dair
Yönetmelik 90
i. Kabotaj Kanunu 91
j. Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu 92
k. Deniz İş Kanunu 92
l. Denizcilik Müsteşarlığı’nın Kuruluş ve Görevleri Hakkında
KHK............................................................................................. 93
m. Denizde Çatışmayı Önleme Tüzüğü 93
n. Türk Uluslararası Gemi Sicili Yönetmeliği 94
o. Gemi İnşa Yönetmeliği 94
3. Anglo-Saxon Hukuku 95
4. Uluslararası Konvansiyonlar 96
a. Konişmentolu Taşımaları Düzenleyen Konvansiyon 96
b. Gemilerin Tescili ile İlgili Konvansiyon 97
c. Kurtarma ile İlgili Konvansiyon 97
d. Yolcu Taşıma ile İlgili Konvansiyonlar 97
e. Çatmalarda Zararın Tesbiti Hakkında Konvansiyon 97
III. DENİZDE HAREKETİ GEREKTİREN BİR AMACA
TAHSİS EDİLMESİ 98
IV. PEK KÜÇÜK OLMAMASI 102













İKİNCİ KISIM






GEMİ SİCİLLERİ – GEMİLERİN TESCİLİ









§ 3 - KAVRAMSAL AÇIDAN SİCİL SİSTEMİ 107
I. GENEL OLARAK 107
II. TÜRK HUKUKU 108
1. Tapu Sicili 109
2. Ticaret Sicili 110
3. Gemi Sicilleri 111
§ 4 - MİLLÎ GEMİ SİCİLİ 113
I. GEMİ SİCİLİNİN HUKUKÎ ÖNEMİ 113
II. MİLLÎ GEMİ SİCİLİ TEŞKİLATI 113
1. Gemi Sicili Daireleri 113
2. Sicil Kayıtları 115
III. SİCİL KAYITLARININ FONKSİYONLARI 116
1. Genel Olarak 116
2. İhdasî/Kurucu Kayıtlar 117
3. İzharî/Açıklayıcı Kayıtlar 117
4. Hukukî Karineler 118
5. Sicilin Kamu Güveni (Âmme İtimadı) Fonksiyonu 119
a. Kavram 119
b. Kamu Güveni Prensibinin Uygulama Alanı 120
c. Kamu Güveni Prensibinin Hüküm ve Sonuçları 122
IV. SİCİL İŞLEMLERİ 123
1. Tescil.................................................................................................. 123
a. Kavram 123
b. Gemi Siciline Tescil Edilecek Gemiler 124
aa. Tescili Caiz (Mümkün) Olan Gemiler 124
bb. Tescili Caiz (Mümkün) Olmayan Gemiler 125
c. Geminin Tescili 126
d. Hakların Tescili 128 2. Değişiklikler 129 a. Genel Olarak 129 b. Geminin Fizikî Unsurları ile İlgili Hususlar 129 c. Gemi ile İlgili Hukukî Hususlar 129
d. Geminin Kurtarılamayacak Şekilde Batması - Tamir Kabûl
Etmez Hale Gelmesi - Türk Bayrağı’nı Çekmek Hakkını
Kayıp Etmesi 130
e. Bildirim Yükümlülüğü 131
3. Terkin................................................................................................ 132
a. İstek Üzerine 132
aa. Tescili Mecburi Gemiler 132
i. Geminin Kurtarılamayacak Şekilde Batması 133
ii. Geminin Tamir Kabul Etmez Hale Gelmesi 134
iii. Geminin Türk Bayrağı’nı Çekmek Hakkını Devamlı
Olarak Kayıp Etmesi 136
iv. Geminin Kaydının Türk Uluslararası Gemi Sicili’ne
Nakledilmesi 141
v. Geminin Denizde Hareketi Gerektiren Amaçtan Başka
Bir Amaca Tahsis Edilmesi 142
vi. Geminin Tescili Caiz Olmayan Gemi Sınıfına
Geçirilmesi 144
bb. Tescili İhtiyarî Gemiler 145
b. Re’sen Terkin 145
aa. Esaslı Şartların Mevcut Olmamasına Rağmen Tescil
Edilmiş Geminin Terkini 146
bb. Kaydında Yirmi Yıl Hiç İşlem Yapılmamış Bir Geminin
Terkini 148
4. Sicilin Tashihi - İtiraz ve Şerh 151
a. Genel Olarak 151
b. İtiraz.............................................................................................. 151
c. Şerh............................................................................................... 152
aa. Genel Olarak 152
bb. Kira Sözleşmelerinin Şerhi 153
§ 5 - İNŞA HALİNDEKİ GEMİLERE MAHSUS SİCİL (Yapı Sicili) 157
I. GENEL OLARAK 157
II. YAPI SİCİLİNİN FONKSİYONU 158
1. Alenîlik Sağlaması 158
2. Hak İhdası Fonksiyonu - Kurucu Kayıtlar 158
3. Kamu Güveni (Âmme İtimadı)Fonksiyonu 159
III. YAPI SİCİLİNE TESCİL 161
1. Yetkili Sicil Dairesi 161
2. Tescil Şartları 161
a. Genel Olarak 161
b. Tescili Caiz (Mümkün) Olan Gemiler 162
aa. Tescili Mecburî Olan Gemiler 162
bb. Tescili İhtiyarî Olan Gemiler 162
c. Tescili Caiz (Mümkün) Olmayan Gemiler 162
3. Tescil Usulü 163
4. Değişikliklerin Bildirilmesi 164
5. Terkin................................................................................................. 165
§ 6 - TÜRK ULUSLARARASI GEMİ SİCİLİ 169
I. GENEL OLARAK 169
II. TÜRK ULUSLARARASI GEMİ SİCİLİ TEŞKİLATI 170
1. Sicil Daireleri 170
2. Sicil Kayıtları 172
III. TÜRK USULARARASI GEMİ SİCİLİ’nin HUKUKİ
MAHİYETİ 174
IV. TÜRK ULUSLARARASI GEMİ SİCİLİ’nin UYGULAMA
ALANI.................................................................................................... 178
1. Genel Olarak 178
2. Hukukî İşlemler 179
a. Genel Olarak 179
b. Hakların Tescili ile İlgili Sorunlar 180
aa. Tescil Edilebilecek Haklar 182
bb. Sicildeki Kayıtların Hukukî Değerleri 182
V. TÜRK ULUSLARARASI GEMİ SİCİLİ’ne TESCİL 185
1. Gemilere İlişkin Şartlar 185
a. Genel Olarak 185
b. Yük Gemileri 187
c. Yolcu Gemileri 188
d. Açık Deniz Balıkçı Gemileri 189
e. Özel Maksatlı - Özel Yapılı Gemiler 190
f. Yatlar............................................................................................. 191
2. Maliklere İlişkin Şartlar 194
a. Genel Olarak 194
b. Gerçek Kişiler 195
aa. Türkiye’de Mukim Türkler 195
bb. Türkiye’de Mukim Yabancılar 198
c. Şirketler 198
3. Bazı Sözleşme İlişkileri Bakımından Özel Kurallar 199
a. Finansal Kiralama Sözleşmesi (Financial Leasing) 199
b. Bareboat Charters (Çıplak Gemi Kirası) 202
VI. TÜRK ULUSLARARASI GEMİ SİCİLİ’nden TERKİN 203
§ 7 - BAĞLAMA KÜTÜĞÜ 205
I. GENEL OLARAK 205
II. BAĞLAMA KÜTÜĞÜ’NÜN HUKUKÎ NİTELİĞİ 206
III. BAĞLAMA KÜTÜĞÜ TEŞKİLÂTI 209
1. Liman Başkanlıkları 209
2. Belediye Başkanlıkları 209
IV. BAĞLAMA KÜTÜĞÜNÜN KAPSAMI 209
1. Gemi.................................................................................................. 209
2. Deniz Aracı 211
3. İç Su Aracı 213
V. BAĞLAMA KÜTÜĞÜNE KAYIT 215
1. Gemi.................................................................................................. 215
2. Deniz Araçları - İç Su Araçları 216
3. Yabancı Uyruklu Gerçek Kişilere ait Gemiler, Deniz Araçları
ve İç Su Araçları 216
VI. BAYRAK İLE İLGİLİ HÜKÜMLER 217








ÜÇÜNCÜ KISIM





GEMİLER ÜZERİNDE
AYNÎ HAKLAR










§ 8 - GEMİ MÜLKİYETİ 221
I. GEMİ ÜZERİNDEKİ AYNÎ HAKLAR BAKIMINDAN
TK’nun SİSTEMİ 221
II. GEMİ MÜLKİYETİNİN KAMU HUKUKU KURALLARINA
GÖRE İKTİSABI 223
1. Zabt ve Müsadere 223
a. Genel Olarak 223
b. TK’nun Hükümlerine Dayanılarak Zapt ve Müsadere 224
c. Ceza Hukuku Kurallarına Göre Zapt ve Müsadere 224
d. Harp Hukuku Kurallarına Göre Zapt ve Müsadere 225
aa. Denizde Zapt ve Müsadere Hakkı 225
bb. Zapt ve Müsadere Edilebilecek Gemiler 226
cc. Zaptın Hüküm ve Sonuçları 227
dd. Müsadere Tasarrufu - Deniz Müsadere Mahkemeleri 227
e. Kabotaj Hakkının İhlali Sebebi ile Zapt ve Müsadere 228
2. İstimval............................................................................................. 228
3. Cebrî İcra 230
III. GEMİ MÜLKİYETİNİN ÖZEL HUKUK KURALLARINA
GÖRE İKTİSABI 230
1. Bırakma Yolu ile Mülkiyetin İktisabı 230
a. Sigorta Sözleşmesinde Bırakma Yolu ile İktisap 231
aa. Genel Olarak 231
bb. Bırakma Hakkının Kullanılabileceği Haller 231
i. Geminin Gaip Sayılması 231
ii. Geminin Müsadere veya Zapt Edilmiş Olması 232
cc. Bırakma Tasarrufu 232
dd. Bırakma Tasarrufunun Hüküm ve Sonuçları 233
b. Donatma İştirakinde İştirak Payının Bırakılması Yolu ile
İktisap 233
2. İnşaat Sözleşmesi Yolu ile Mülkiyetin İktisabı 234
a. Genel Olarak 234
b. Gemi İnşaat Sözleşmesinin Hukukî Niteliği 235
c. Yapı Üzerindeki Mülkiyet 237
d. Yapı Üzerindeki Hakkın Devri 237
3. Gemi Siciline Kayıtlı (Müseccel) Gemilerde Mülkiyetin İktisabı 238
a. Mülkiyetin Hukukî İşlem Yolu ile İktisabı 239
b. Mülkiyetin Malik Olmayandan İyiniyet ile İktisabı 241
c. Mülkiyetin Kazandırıcı Zaman Aşımı ile İktisabı 244
aa. Genel Olara 244
bb. Âdi Kazandırıcı Zaman Aşımı ile İktisap 246
cc. Fevkalâde Kazandırıcı Zaman Aşımı ile İktisap 248
d. Mülkiyetin İhraz Yolu ile İktisabı 251
4. Gemi Siciline Kayıtlı Olmayan Gemilerde Mülkiyetin İktisabı 253
a. Mülkiyetin Hukukî İşlem Yolu ile İktisabı 253
b. Mülkiyetin Malik Olmayandan İyiniyet ile İktisabı 254
c. Mülkiyetin Kazandırıcı Zaman Aşımı ile İktisabı 255
d. Mülkiyetin İhraz Yolu ile İktisabı 257
5. İnşa Halindeki Gemilerde Mülkiyetin İktisabı 257
a. Yapının Mülkiyetinin İktisabı 258
b. Hazır Geminin Mülkiyetinin İktisabı 258
aa. Gemi Tescil Edilmemiş İse 258
bb. Gemi Siciline Tescil Edilmiş İse 259
6. Gemi Payının İktisabı 259
a. İnşa Halindeki Gemiler 259
b. Gemi Siciline Kayıtlı Olan Gemiler 259
c. Gemi Siciline Kayıtlı Olmayan Gemiler 259
7. Mütemmim Cüzünün ve Teferruatının İktisabı 260
IV. GEMİ MÜLKİYETİNİN KAYBI 262
1. Gemi Mülkiyetinin Kamu Hukuku Kurallarına Göre Kaybı 262
a. Müsadere 262
aa. Denizde Zapt ve Müsadere Kanunu 262
bb. Türk Ceza Kanunu 262
cc. Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu 262
dd. Ticaret Kanunu 262
ee. Türkler ve Türk Şirketleri Tarafından İştira Olunan
Buharlı Sefainin Gümrük Resminden İstisnasına
Dair Kanun 262
b. İstimval ile İlgili Hükümler 263
2. Gemi Mülkiyetinin Özel Hukuk Kurallarına Göre Kaybı 263
a. Bırakma Sonucunda Mülkiyetin Kaybı 263
b. Gemi Siciline Kayıtlı Gemilerde Mülkiyetin Kaybı 263
aa. Mülkiyetin Hukukî İşlem Yolu ile Kaybı 263
bb. Mülkiyetin Üçüncü Kişi Tarafından İyi Niyet ile İktisab
Edilmesi Sonucunda Kaybı 263
cc. Mülkiyetin Kazandırıcı Zaman Aşımı ile İktisabı
Sonucunda Kaybı 263
dd. Mülkiyetin Terk Tasarrufu Sebebi ile Kaybı 263
c. Gemi Siciline Kayıtlı Olmayan Gemilerde Mülkiyetin İktisabı 263
aa. Mülkiyetin Hukukî İşlem Yolu ile Kaybı 263
bb. Mülkiyetin Üçüncü Kişi Tarafından İyi Niyet ile İktisab
Edilmesi Sonucunda Kaybı 263
cc. Mülkiyetin Kazandırıcı Zaman Aşımı ile İktisabı
Sonucunda Kaybı 263
dd. Mülkiyetin Terk Tasarrufu Sebebi ile Kaybı 263
d. Geminin Zaruret Halinde Kaptan Tarafından Satılması
Sonucu Mülkiyetin Kaybı 263
e. Geminin Kurtarılamayacak Şekilde Batması 264
f. Geminin Tamir Kabûl Etmez Hale Gelmesi 264
§ 9 - GEMİ İPOTEĞİ 265
I. GENEL OLARAK 265
II. GEMİ İPOTEĞİNE İLİŞKİN HUKUKÎ DÜZENLEME 267
1. Türk Hukuku’nda Gemi İpoteğinin Düzenlenmesi 267
a. Ticaret Kanunu 267
b. Gemi Sicili Nizamnamesi 268
c. Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu 268
d. Bağlama Kütüğü ile İlgili Hükümler 269
e. İcra ve İflâs Kanunu 269
2. Uluslararası Hukukta Gemi İpoteğine İlişkin Düzenleme 270
III. GEMİ İPOTEĞİNİN TESİSİ 270
1. İpotek Anlaşması 271
a. İltizami Muamele 271
b. Aynî Akit 271
c. Tescil............................................................................................ 272
2. Gemi İpoteğinin İyi Niyet Yolu ile İktisabı 272
3. Gemi ipoteğinin derecesi 273
IV. GEMİ İPOTEĞİNİN KAPSAMI 275
1. Gemi.................................................................................................. 275
a. Gemi İpoteği Müseccel Gemi Üzerinde Tesis Edilebilir 275
b. Geminin Üzerinde İpotek Tesisi Caiz Olmalıdır 278
c. Gemi Bir Türk Gemi Siciline Kayıtlı Olmalıdır 279
d. Gemi Türk Bayrağı Çekmek Hakkına Sahip Olmalıdır 280
e. İnşa Halindeki Gemiler Üzerinde İpotek Tesisi (Yapı İpoteği) 280
2. Gemi Payı - İştirak Payı 283
3. Mütemmim Cüz (Bütünleyici Parça) 284
4. Teferruat (Eklenti) 286
5. Navlunlar ve Gemi Kirası 292
a. Navlun 292
b. Gemi Kirası 293
6. Sigorta Tazminatı 294
a. Genel Olarak 294
b. Sigortalı ile Sigortacı Arasındaki İlişki 295
c. İpotekli Alacaklı ile Sigortacı Arasındaki İlişki 295
aa. Rizikonun Gerçekleşmesinden Önce 295
bb. Rizikonun Gerçekleşmesinden Sonra 298
cc. Sigorta Tazminatının Ödenmesi 298
dd. Sigortacının İpotekli Alacaklıya Karşı Sorumluluktan
Kurtulması 300
V. GEMİ İPOTEĞİ İLE TEMİN EDİLEN TALEPLER 303
1. Asıl Alacak 304
2. Akdî Faiz 304
3. Temerrüt Faizi 304
4. Diğer Talî Edalar 305
5. Sigortacıya Yapılmış Olan Ödemeler 305
6. İhbar ve Takip Masrafları 305
VI. İPOTEKLİ ALACAKLININ HAKLARI 305
1. Alacak Muaccel Olmadan Önce 306
a. Gemi veya Tesisatının Kötüleşmesi 306
b. Gemi veya Tesisatının Kötüleşmesi İhtimali 306
2. Alacak Muaccel Olduktan Sonra 307
a. Genel Olarak 307
b. Alacağın Muaccel Olması 307
c. Cebrî İcra Yolu ile Satış 308
aa. Borcun Gemi Maliki Tarafından Ödenmesi 308
bb. Borcun Üçüncü Şahıslar Tarafından Ödenmesi 309
cc. Cebrî İcra Prosedürü 310
VII. GEMİ İPOTEĞİNİN DEVRİ 311
1. Genel Olarak 311
2. Gemi İpoteğinin Devrinde Şekil 312
VIII. İPOTEĞİN SONA ERMESİ VE SİCİLDEN TERKİNİ 313
1. Alacağın Sona Ermesi 313
2. İcra Takibi Sonucunda Geminin Satılması 314
3. Geminin Zaruret Halinde Kaptan Tarafından Satılması 314
4. Alacaklının İpotekten Feragat Etmesi 314
5. Gemi Mülkiyeti ile Gemi İpoteğinin Aynı Kişide Birleşmesi 315
6. İpoteğin Sicilden Yanlışlıkla ve/veya Haksız Yere Silinmiş
Olması.... 315
7. Mahkeme Kararı ile İpoteğin Sona Ermesi 316
aa. TK. md. 930 Hükmü Dairesinde İpoteğin Sona Ermesi 316
bb. TK. md. 931 Hükmü Dairesinde İpoteğin Sona Ermesi 317
cc. İİK. md. 153 Hükmü Dairesinde İpoteğin Sona Ermesi 318
8. Geminin Müsaderesi 319
9. Geminin Sicilden Terkin Edilmesi 319
a. Geminin Türk Bayrağı’nı Çekmek Hakkını Kayıp Etmesi 319
b. Geminin Tamir Kabûl Etmez Hale Gelmesi 319
c. Geminin Kurtarılamayacak Şekilde Batması 320
IX. GEMİ İPOTEĞİNİN ÖZEL TÜRLERİ 320
1. Birlikte Gemi İpoteği 320
2. Maksimal İpotek 321
3. Kıymetli Evraktan Doğan Alacaklar İçin İpotek 321
4. Yabancı Para Üzerine İpotek 322
5. Sabit Kıymetli İpotek 322
6. Kanunî İpotek (İnşaatçı/Tersaneci İpoteği) 322









DÖRDÜNCÜ KISIM








DONATAN – GEMİ İŞLETME MÜTEAHHİDİ –
DONATMA İŞTİRAKİ












§ 10 - DONATAN
KAVRAM - TANIM 327
I. GEMİLER ÜZERİNDE TASARRUF YETKİSİ 327
II. DONATAN.. 328
1. Kavram.............................................................................................. 328
a. Geminin Maliki Olmak - Mülkiyet Unsuru 329
b. Gemi Maliki Olmak 330
c. Gemiyi Ticarî Amaçla Kullanmak 330
d. Gemiyi Denizde Kullanmak 332
e. İşletmeyi Kendi Adına Yapmak 332
2. Donatanın Tacir Sıfatı 333
a. TK’nun Düzenlemesi 333
i. Gelir Sağlamayı Hedef Almak 334
ii. Devamlı Olmak 334
iii. Esnaf Faaliyetinin Aşılması 335
iv. Bağımsız Olmak 335
b. Tacir Donatan 336
III. GEMİ İŞLETME MÜTEAHHİDİ - MALİK OLMAYAN
DONATAN............................................................................................. 337
1. Genel Olarak 337
2. Şartları... 338
a. Başkasına Ait Olan Bir Geminin Kullanılması 338
b. Geminin Deniz Ticaretinde Kullanılması 339
c. Gemiyi Elinde Bulunduranın Onu Kendi Adına Kullanması 340
3. Gemi İşletme Müteahhidinin Hukukî Durumu 341
a. Gemi Maliki ile olan İlişkisi 341
b. Üçüncü Kişiler ile olan İlişkiler 342
4. Gemi Malikinin Üçüncü Kişilere Karşı Durumu 344
IV. DONATMA İŞTİRAKİ 346
a. Birden Çok Kişinin Varlığı 346
b. Gemi Üzerinde Müşterek Mülkiyet Bulunmalıdır 347
c. Gemi Tüm Paydaşlar Adına İşletilmelidir 347
d. Gemi Deniz Ticaretinde Kullanılmalıdır 347
§ 11 - DONATANIN SORUMLULUĞU - GENEL OLARAK 349
I. GENEL OLARAK BORÇ VE SORUMLULUK 349
II. DONATANIN SORUMLULUĞUNUN SINIRLANDIRILMASI 352
1. Genel Olarak 352
2. Donatanın Sorumluluğunun Sınırlandırılmasında Rol
Oynayan Faktörler 353
3. Donatanın Sorumluluğunun Sınırlandırılmasının Sebepleri 353
III. DONATANIN SORUMLULUĞUNUNUN
SINIRLANDIRILMASINDA UYGULANAN SİSTEMLER 356
1. Abandon (Terk) Sistemi 356
2. Gemi ve Navlunun Değeri ile Sınırlı Sorumluluk Sistemi 358
3. Geminin Tonajına Göre Belirlenen bir Tutarla Sınırlı
Sorumluluk Sistemi 359
4. Karma Sistem 359
5. Sınırlı Aynî Sorumluluk Sistemi 360
IV. ULUSLARARASI KONVANSİYONLARDA DONATANIN
SORUMLULUĞUNUN SINIRLANDIRILMASI 361
1. 1924 Brüksel Konvansiyonu 361
2. 1957 Brüksel Konvansiyonu 362
i. Taşınan Yüke ve İnsanlara Gelen Zararlar 363
ii. Müstahdemlerin Kusurundan Sorumluluk 363
iii. Enkaz Kaldırma Borcu ve Liman Tesislerine Verilen Zararlar 363
3. 1976 Londra Konvansiyonu 364
§ 12 - TÜRK HUKUKU’nda DONATANIN SORUMLULUĞU 367
I. GENEL OLARAK 367
II. DONATANIN GEMİ ADAMLARININ VERDİĞİ ZARARDAN
SORUMLULUĞU 367
1. Hükmün Uygulanma Şartları 368
a. Zarar Veren Gemi Adamı Olmalıdır 368
b. Gemi Adamı Zararı Vazifesini Yaparken Vermiş Olmalıdır 374
c. Gemi Adamı Zarara Kusuru ile Sebebiyet Vermiş Olmalıdır 377
d. Üçüncü Kişi Bir Zarar Görmüş Olmalıdır 378
e. Gemi Adamının Eylemi Hukuka Aykırı Olmalıdır 378
f. Gemi Adamının Eylemi ile Zarar Arasında Uygun İlliyet Bağı
Bulunmalıdır 379
2. Sorumluluğun Niteliği 379
3. Donatanın Yükle İlgililere Karşı Sorumluluğu 383
a. Hukukî Düzenleme 383
b. Yükle İlgili Şahıslar 384
c. Taşıyanın Yükle İlgililere Karşı Sorumluluğu 385
4. Donatanın Sorumluluğunun Sınırlandırılması 387
a. Sorumluluğun Sınırlandırılmasında Uygulanan Yöntemler 387
b. Sınırlı Aynî Sorumluluk 388
aa. Konusu - Deniz Serveti 388
i. Gemi 389
ii. Navlun 390
iii. Surrogatlar 391
bb. Hukukî Niteliği 392
cc. Sınırlı Aynî Sorumluluğa Tâbi Borçlar 393
i. Kaptanın Donatanın Özel Bir Vekaletine Dayanmadan,
Sırf Kaptan Sıfatı ile Haiz Olduğu Yetkiye Dayanarak
Yaptığı Hukukî İşlemlerden Doğmuş Borçlar
(TK. md. 948/I, 1) 393
ii. Donatan Tarafından Yapılan ve Kaptan Tarafından İfa
Edilecek Sözleşmelerin, Hiç veya Gereği Gibi İfa
Edilmemesinden Doğan Borçlar (TK. md. 948/I, 2) 393
iii. Gemi Adamlarından Birinin Kusurundan Doğmuş Olan
Borçlar (TK. md. 948/I, 3) 393
iv. Kurtarma - Yardımdan Doğan Borçlar (TK. md. 1234/I) 394
c. Sınırlı Şahsî Sorumluluk 394
aa. Donatan Navlunu veya Surrogatları Tahsil Ederse 394
bb. Donatan Gemiye Kendi Hesabına Mal Yüklemişse 395
cc. Geminin Yeni Bir Sefere Çıkarılması 395
III. DONATANIN MÜSTAHDEMLERİNİN ve YARDIMCI
KİŞİLERİNİN VERDİKLERİ ZARARLARDAN
SORUMLULUĞU 395
1. Müstahdem 395
2. Yardımcı Kişi 398
§ 13 - DONATANIN DENİZ ALACAKLARINA KARŞI
MESULİYETİN SINIRLANDIRILMASI HAKKINDA
1976 TARİHLİ MİLLETLERARASI KONVANSİYON
HÜKÜMLERİNE GÖRE SORUMLULUĞU 401
I. 1976 LONDRA KONVANSİYONU’NUN TÜRKİYE
BAKIMINDAN HÜKMÜ 401
1. Konu.................................................................................................. 401
2. Devletler Umumî Hukuku Açısından Milletlerarası
Anlaşmaların Onaylanması 402
3. Konvansiyon’un Uygulanmasında Yabancılık Unsuru 404
4. 1967 Konvansiyonu’nun Uygulanması ve Ticaret Kanunu 407
II. KONVANSİYON HÜKÜMLERİNİN UYGULANMASI -
Genel Olarak (Md. 15) 408
III. SORUMLULUĞUNU SINIRLANDIRMAK HAKKINA SAHİP
OLAN KİŞİLER - Konvansiyon’un Kişiler Bakımından
Uygulanma Şartları 410
1. Gemi Malikleri (Shipowners) 411
a. Gemi Maliki (Shipowner) 411
b. Çarterer (Charterer) 411
c. Gemi Yöneticisi (Manager) 413
d. İşleten (Operator) 414
2. Kurtaran (Salvor) 415
3. Gemi Adamları ve Diğer Kişiler 416
4. Sigortacı (Insurer) 417
5. Kişiler Bakımından İstisnalar 418
IV. KONVANSİYON HÜKÜMLERİNİN UYGULANACAĞI
GEMİLER - Konvansiyon’un Gemiler Bakımından Uygulanma
Şartları................................................................................................... 418
1. Konvansiyon’un Uygulanacağı Gemiler 418
2. Konvansiyon’un Uygulanmayacağı Gemiler 419
a. Mutlak Olarak Konvansiyon’un Uygulama Alanı Dışında
Bırakılmış Gemiler 419
b. Şartlı Olarak Konvansiyon’un Uygulama Alanı Dışında
Bırakılmış Gemiler 420
3. Konvansiyon’un Uygulanması Taraf Devletin Tercihine
Bırakılmış Olan Gemiler 420
a. Taraf Devletlerden Bir Tanesinin Bayrağını Taşımayan
Gemiler 420
b. İç Su Gemileri ile 300 Tonun Altındaki Gemiler 421
V. SINIRLI SORUMLULUĞA TABİ OLAN ALACAKLAR
(TALEPLER) - Konvansiyon’un Konu Bakımından Uygulanma
Şartları................................................................................................... 422
1. Konvansiyon’un Hükümlerinin Uygulanacağı Alacaklar
(Talepler) 422
a. Genel Olarak 422
b. Kişisel Zararlardan Doğan Alacaklar 423
aa. Can Kaybı 423
bb. Bedenî (Cismanî) Zararlar (Yaralanma) 423
cc. Manevî Zararlar 424
b. Maddî Zararlardan Doğan Alacaklar 425
aa. Mal Zararları 425
bb. Liman Tesislerine Verilen Zararlar 426
cc. Havuzlara (Basins) Verilen Zararlar 426
dd. Su Yollarına Verilen Zararlar 426
ee. Seyrüsefer Cihazlarına Verilen Zararlar 427
c. Gecikme Zararları 427
d. Dolaylı Zararlar 428
e. Akit Dışı Talepler 428
2. Konvansiyon’un Hükümlerinin Uygulanmayacağı
Talepler / Alacaklar 429
a. Kurtarma Faaliyetlerinden Doğan Alacaklar (md. 3/a) 429
b. Müşterek Avarya Garame Alacakları 430
c. Petrol Kirliliğinin Yol Açtığı Zararlardan Doğan Talepler 430
d. Nükleer Zararlar 431
e. Nükleer Enerji ile İşleyen Gemilerin Yol Açtığı Nükleer
Zararlar 432
f. Gemi Malikinin veya Kurtaranın Personelinin Alacakları 433
VI. SORUMLULUĞUN SINIRLANDIRILMASINDA
UYGULANABİLECEK SEÇENEKLER 433
1. Sınırlı Sorumluluğun Def’i Yolu ile İleri Sürülmesi 433
2. Sınırlı Sorumluluğun Fon Tesisi Yolu ile İleri Sürülmesi 434
VII. SORUMLULUK SINIRLARI 435
1. Konvansiyon’un Sistemi 435
2. Birim Değer 436
3. Parasal Sınırlar 439
a. Genel Olarak Uygulanacak Sorumluluk Sınırları 439
aa. Konvansiyon’da Öngörülen Sınırlar 439
bb. 1996 Tarihli Protokol ile Öngörülmüş Sınırlar 440
b. Yolcuların Talepleri Hakkında Uygulanacak Sorumluluk
Sınırları 441
aa. Konvansiyon’da Öngörülen Sınırlar 441
bb. 1996 Tarihli Protokol ile Öngörülmüş Sınırlar 441
VIII. SINIRLI SORUMLULUK FONU 443
1. Fonun Kuruluşu 443
a. Genel Olarak 443
b. Yolcular İçin Sınırlı Sorumluluk Fonu 443
c. Konvansiyon’un 6. md.si Çerçevesinde Diğer Alacaklılar
İçin Sınırlı Sorumluluk Fonu 444
2. Fon Kurulmasının Hükümleri 445
3. Fonun Yönetimi 447
IX. SINIRSIZ SORUMLULUK 447
1. Genel Olarak 447
2. Konvansiyon’un Sınırsız Sorumluluk Hükmü - Md. 4 456
a. 1924 Brüksel ve 1957 Brüksel Konvansiyonları 456
b. 1976 Londra Konvansiyonu 458















BEŞİNCİ KISIM








TAŞIYAN ve TAŞIYANIN SORUMLULUĞU










§ 14 - TAŞIMA........................................................................................... 465
I. GENEL OLARAK TAŞIMA 465
1. Tanım................................................................................................ 465
2. Taşımanın Konusu 468
3. Taşıma Türleri (Kategorileri) 471
4. Araç Kullanılması 472
5. Taşıyanın Yüke Zilyed Olması 472
II. TAŞIMA HUKUKU BAKIMINDAN KAVRAM OLARAK
“TAŞIMA” 474
1. Aslî Borcun Muhtevası 474
2. Taşıma Aracı Kullanılması 480
3. Taşıyanın Yüke Zilyed Olması 485
4. Taşıma Taahhüdünün İfasındaki Aşamalar -Tesellüm/Yükleme -
Taşıma - Boşaltma/Teslim 487
III. TAŞIMADA ÜCRET UNSURU 493
§ 15 - NAVLUN SÖZLEŞMESİ - KAVRAM 497
I. TÜRK HUKUKU’nda DENİZYOLU İLE YÜK TAŞINMASI 497
1. Kavram.............................................................................................. 497
2. Yasal Düzenleme 498
a. Ticaret Kanunu 498
b. Uluslararası Anlaşmalar 498
aa. International Convention for the Unification of Certain
Rules of Law Relating to Bills of Lading 498
bb. The Hague-Visby Rules 499
cc. United Nations Convention on the Carriage of Goods
by Sea (Hamburg Rules) 499
dd. United Nations Convention on Contracts for the
International Carriage of Goods Wholly or Partly by Sea
(Rotterdam Rules) 499
II. NAVLUN SÖZLEŞMESİNİN TANIMI 500
III. NAVLUN SÖZLEŞMESİNİN UNSURLARI 501
1. Taşıma Taahhüdü 501
2. Yük Taşınması 503
3. Denizyolu ile Taşıma 505
4. Taşımanın Gemi ile Yapılması 505
5. Taşıyanın Yüke Zilyet Olması 507
6. Navlun Ödenmesi 508
IV. NAVLUN SÖZLEŞMESİNİN TARAFLARI 510
1. Taşıyan.............................................................................................. 510
2. Taşıtan............................................................................................... 524
V. NAVLUN SÖZLEŞMESİNDE YÜKLE İLGİLİLER 524
1. Yükleten 525
2. Gönderilen 526
VI. NAVLUN SÖZLEŞMESİNİN HUKUKÎ NİTELİĞİ 527
§ 16 - NAVLUN SÖZLEŞMESİNİN TÜRLERİ 529
I. GENEL OLARAK 529
II. KIRKAMBAR SÖZLEŞMESİ 531
III. ÇARTER SÖZLEŞMELERİ 534
1. Genel Olarak 534
2. Standart Çarter Sözleşmeleri 534
a. Tam Çarter 534
b. Kısmî Çarter 534
c. Zaman Çarteri (Time Charter) 535
aa. Genel Olarak 535
bb. Hukukî Niteliği 536
cc. Gemi 538
dd. Employment Clause 538
ee. Alt Taşıma 540
ff. Tarafların Yükümlülükleri - Navlun 541
gg. Off-Hire Clause 542
d. Sefer Çarteri (Voyage Charter) 544
aa. Genel Olarak 544
bb. Mürekkep Yolculuk Sözleşmesi 546
cc. Mıktar Sözleşmesi 548
dd. Hukukî Niteliği 549
ee. Gemi 549
ff. Yük........................................................................................... 550
gg. Navlun 551
hh. Konişmento 553
IV. GEMİ KİRASI SÖZLEŞMELERİ 553
1. Bareboat Charter (Çıplak/Boş Gemi Çarteri/Kirası) 554
2. Charter with Demise 556

§ 17 - TAŞIYANIN SORUMLULUĞU 557
I. GENEL OLARAK 557
1. TK’nun Sistemi 557
2. Uluslararası Konvansiyonlar 559
a. Konişmentolara İlişkin Bazı Kuralların Birleştirilmesi
Hakkında Uluslararası Konvansiyon, Brüksel 1924 559
b. Konişmentolara İlişkin Bazı Kuralların Birleştirilmesi
Hakkındaki 25 Ağustos 1924 Tarihli Uluslararası
Konvansiyonun Değiştirilmesi Hakkında Protokol,
Brüksel 1968 560
c. Denizyolu ile Yük Taşıma Hakkında Birleşmiş Milletler
Konvansiyonu, Hamburg 1978 560
d. Taşımanın Tamamının veya Bir Kısmının Denizyolu ile
Yapıldığı Uluslararası Yük Taşıma Sözleşmeleri Hakkında
Birleşmiş Milletler Konvansiyonu, Rotterdam 2009 561
3. Taşıyanın Sorumluluğunu Düzenleyen Hükümlerin Teorisi
ve Mukayeseli Tahlili 561
a. Konunun Tarihî Gelişimi ile İlgili Özet Bilgi 561
b. Konu ile İlgili Hukukî Düzenlemelerin Teorisi 568
II. TAŞIYANIN SORUMLULUĞUNU TEMSİL ETTİĞİ KİŞİLER 573
1. Kendi Adamları (Taşıyanın Adamları) 573
2. Gemi Adamları 574
3. Taşıyanın Yardımcı Kişileri 575
4. Bağımsız Yükleme - Boşaltma / İstif İşçileri (Stevedores) 576
5. Kanunî Mümessil 577
III. GEMİNİN SEFERE ELVERİŞSİZ OLMASI SEBEBİ İLE
SORUMLULUK 577
1. Genel Olarak 577
2. Sefere Elverişli Gemi Kavramı 580
a. Denize Elverişli Gemi 580
b. Yola Elverişli Gemi 581
c. Yüke Elverişli Gemi 581
3. Taşıyanın Sefere Elverişli Gemi Temin Etmek Borcunun
Özellikleri 583
a. Sefere Elverişlilik İzafî (Göreceli) Bir Kavramdır 583
b. Geminin Sefere Elverişli Halde Bulundurulması Gereken
Zaman 584
c. Başlangıçtaki Elverişsizlik - Sonraki Elverişsizlik 588
4. Taşıyan Sefere Elverişli Gemi Temin Etmek Borcunun
Hukukî Niteliği 588
a. Yan Borç Olması Bakımından 588
b. Özen Borcu Olması Bakımından 591
aa. Genel Olarak 591
bb. Özen Borcunun “Tamamiyle Anormal Tehlikeler”
Kavramı Karşısında Sınırı 594
IV. YÜKE ÖZEN GÖSTERMEK BORCUNA AYKIRI
DAVRANIŞLAR SEBEBİ İLE YÜKÜN KAYIP OLMASI
VEYA HASARA UĞRAMASI SEBEBİ İLE SORUMLULUK 596
1. Genel Olarak 596
2. Yasal Düzenleme 596
3. Sorumluluğun Sözleşme ile Düzenlenmesi 597
4. Sorumluluğun Niteliği 599
5. Sorumluluğun Şartları 599
a. Yükün Kayıp Olması (Zıya) 599
b. Hasar 600
c. Gecikme 601
6. Sorumluluk Süresi 606
7. Yükün Muayenesi - Zararın İhbarı 607
a. Genel Olarak 607
b. Teslimden Önce Yükün Muayenesi 608
c. Teslim Sırasında Hasar İhbarı 610
aa. Hasarın İhbarı 610
bb. Resmî Muayene 612
d. Mahkemeye Başvuru 613
aa. Süre 613
bb. İsbat Külfeti 622
8. Sorumluluğun Sınırlandırılması 625
a. Genel Olarak 625
b. Malın Piyasa Değeri ile Sınırlandırma 626
aa. Genel Olarak 626
bb. Yükün Piyasa Değeri 628
cc. Ödenecek Tutar 629
dd. Zararın Sebebi 630
c. Koli Veya Parça Başına Sınırlandırma 631
aa. Genel Olarak 631
bb. Sorumluluk Sınırının Tesbiti 633
cc. Koli 634
dd. Parça (unit-ünite) 636
ee. Koli veya Parça Başına Sorumluluk Sınırının Aşılması 637
ff. Taşıyanın Sorumluluktan Kurtulması 640
gg. Konteynır 641
V. YÜKÜN GÜVERTEDE TAŞIMASINDAN SORUMLULUK 643
1. Genel Olarak 643
2. Yükletenin Muvafakatı 644
3. Güvertede Taşınan Yükün Tâbi Olacağı Hukukî Rejim 647
4. Sorumluluk 649
VI. YÜKÜN BAŞKA GEMİYE YÜKLENMESİNDEN veya
SEFER SIRASINDA BAŞKA BİR GEMİYE
AKTARILMASINDAN SORUMLULUK 651
1. Genel Olarak 651
2. Kuralın İstisnası 655
3. Sorumluluk 656
VII. YÜKÜN TAŞINMASINDA KARARLAŞTIRILMIŞ veya
MUTAD ROTANIN DEĞİŞTİRİLMESİNDEN DOĞAN
SORUMLULUK 657
1. Genel Olarak 657
2. Haklı Sapma 659
a. Umulmayan Bir Hal Sebebi ile Sapma 659
b. Denizde Can Kurtarmak veya Can Kurtarmaya Teşebbüs
Etmek Amacı ile Sapma 660
c. Denizde Mal Kurtarmak Amacı ile Sapma 661
d. Başka Haklı Bir Sebeple Sapma 662
e. Tarafların Anlaşması 664
3. Haksız Sapma 665
4. Sorumluluk 666
a. Haklı Sapma Halinde 666
b. Haksız Sapma Halinde 666
VIII.TAŞIYANIN SORUMLULUĞUNU DÜZENLEYEN
HÜKÜMLERİN EMREDİCİ NİTELİKLERİ 667
1. Emredici Hükümler 668
a. Geminin Denize, Yola ve Yüke Elverişliliğine Müteallik 1019.
Maddesi 668
b. Tazmin Mükellefiyetine Müteallik 1023 üncü Maddenin
İkinci Fıkrası ile 1061, 1062 ve 1063 üncü Maddeler 669
c. Muayene ve Zararın Tesbitine Müteallik 1066 ve 1067’nci
Maddeler 669
d. Konişmentonun Karine Teşkil Etmesine Dair 1110’uncu
Madde 670
e. Mesuliyetin En Yüksek Haddine Müteallik 1114’üncü
Madde 670
f. Gemi Alacaklısı Hakları 670
2. Emredici Nitelikte Olmanın Şartları 671
3. Emredici Hükümlerin İstisnaları 673
a. Mukavelenin Canlı Hayvanlara veya Konişmentoda Güvertede
Taşınacağı Yazılı Olup da Fiilen Böyle Taşınan Mallara Taallûk
Etmesi 673
aa. Canlı Hayvanlar 673
bb. Güverte Yükü 674
b. Taşıyana, Malların Yüklenmesinden Önce ve Boşaltılmasından
Sonra Düşen Mükellefiyetler 675
c. Mutad Ticarî Taşıma İşlerinden Olmamasına Rağmen Normal
Ticarî İşler Arasında Yapılacak Olan Bir Mal Taşıma İşine
Müteallik Olup da Malların Hususî Vasıfları veya Mahiyetleri
Yahut Taşımanın Hususî Halleri Sebebiyle Haklı Görülen
Anlaşmalar (Yalmız Konişmentonun bu Anlaşmaları ve
“Emre Değildir” Kaydını İhtiva Etmesi Şarttır 676
d. Müşterek Avarya için Yapılan Anlaşmalar 676
IX. TAŞIYANIN ŞARTA BAĞLI KANUNÎ SORUMSUZLUK
HALLERİ 677
1. Genel Olarak 677
2. Sevk ve İdare Kusuru 678
a. Terminoloji 678
b. Kavram 680
3. Teknik İdare Kusuru 683
a. Terminoloji 683
b. Kavram 683
4. Yangın.... 686
5. Kavramların Ayırt Edilmesinde Kriterler 689
X. TAŞIYANIN MUHTEMEL SORUMSUZLUK HALLERİ 692
1. Genel Olarak 692
2. TK. md. 1063 ile Öngörülen Sorumsuzluk Sebepleri 694
a. Denizin veya Gemi İşletmesine Elverişli Diğer Suların
Tehlike ve Kazaları 694
b. Harp Hadiseleri, Karışıklık ve Ayaklanmalar, Âmme
Düşmanlarının Hareketleri, Salâhiyetli Makamın Emirleri
veya Karantina Tahditleri 695
c. Mahkemelerin El Koyma Kararları 696
d. Grev, Lokavt veya Diğer Çalışma Manileri 697
e. Yükletenin veya Yükün Sahibiyle Acentasının veya
Mümessilinin Hareket veya İhmalleri 697
f. Denizde Can ve Mal Kurtarma veya Kurtarma Teşebbüsü 698
g. Hacim veya Tartı İtibariyle Kendiliğinden Eksilme veya
Malın Gizli Ayıpları yahut Malın Kendisine Has Tabiî Cins
ve Mahiyeti 698
3. İsbat Külfetinin Dağılımı 699

KAVRAMLAR ENDEKSİ 701